< Terug naar vorige pagina

Project

Effectiviteit van een multidisciplinair zorgprogramma bij patiënten met lymfoedeem aan de onderste ledematen en variabelen die een goede respons op de behandeling voorspellen.

Volgens de International Society of Lymphology[1], de Nederlandse richtlijnen voor lymfoedeem[2] en de International Lymphedema framework[3] is Decongestieve Lymfatische Therapie (DLT) de eerste keuze voor de behandeling van lymfoedeem. DLT bestaat uit twee fasen: in de eerste fase (de intensieve fase) worden bandages aangebracht en worden huidzorg, oefentherapie en manuele lymfedrainage toegepast. In de tweede fase (de onderhoudsfase) worden de huidzorg, de oefentherapie (en de manuele lymfedrainage indien nodig) verdergezet en worden de bandages vervangen door compressiekousen om het resultaat van de eerste fase te behouden.[1-3] Deze behandelcomponenten worden vaak uitgevoerd door een kinesist, maar een multidisciplinaire aanpak van lymfoedeem is echter vereist.[2,4] Aangezien lymfoedeem een chronische aandoening is[5] zou de begeleiding van zelfmanagement ook een onderdeel moeten zijn van de behandeling in het kader van het ‘chronic care model’.[2,6] Men heeft echter vastgesteld dat bij armlymfoedeem ontwikkeld na borstkanker het gebrek aan educatie één van de belangrijkste belemmeringen vormt om zelfmanagement toe te passen.[7] Educatie zou daarom een onderdeel van de behandeling moeten vormen.[2] Daarnaast zag men in de studie van Pamela et al. dat ook psychologische en psychosociale factoren zelfmanagement kan verhinderen.[7] Bovendien heeft lymfoedeem een negatieve invloed op de levenskwaliteit.[8,9] Psychologische ondersteuning zou daarom niet mogen ontbreken in een holistische aanpak van lymfoedeem.[10] Tot slot toont onderzoek aan dat obesitas en gewichtsschommelingen na borstkankerbehandeling een risicofactoren vormen voor het ontwikkelen van lymfoedeem,[11] bijkomend advies van een diëtist is dus aan te raden.[2] Om deze holistische, conservatieve en multidisciplinaire behandeling financieel en praktisch mogelijk te maken werden door het ‘Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering’ (RIZIV) twee gespecialiseerde centra opgericht, één in Wallonië en één in Vlaanderen. Sinds mei 2018 wordt een multidisciplinair behandelprogramma voor lymfoedeem aangeboden in het centrum voor lymfoedeem op Campus Pellenberg van UZ Leuven. Patiënten met lymfoedeem worden hier begeleid door gespecialiseerde artsen, kinesisten, verpleegkundigen, bandagisten, diëtisten, psychologen en sociaal assistenten.  Aangezien het over een nieuw project gaat is het belangrijk om de effectiviteit van zo’n intensief multidisciplinair programma na te gaan op verschillende klinische parameters en om te bekijken welke variabelen een goed resultaat voorspellen op lange termijn. Er zijn al heel wat studies uitgevoerd naar het effect van DLT en de voorspellende factoren, maar nog maar weinig studies hebben gekeken naar het resultaat van een multidisciplinaire aanpak.[12] Bovendien zijn de meeste studies over de voorspellende factoren van het resultaat na DLT uitgevoerd bij patiënten met lymfoedeem van het bovenste lidmaat[13,14,15,16,17] en maar weinig bij lymfoedeem aan de onderste ledematen. Daarnaast hadden de studies bij lymfoedeem van de onderste ledematen ofwel een kleine steekproef[18] ofwel belangrijke factoren zoals BMI niet geïncludeerd[19] ofwel enkel patiënten met primair lymfoedeem geïncludeerd en werd er niet gekeken naar voorspellende factoren voor een goed resultaat op lange termijn.[20] Het eerste doel van dit doctoraat zou daarom zijn om de effectiviteit van een multidisciplinair behandelprogramma bij lymfoedeem van de onderste ledematen na te gaan en te onderzoeken welke variabelen een goede respons op deze behandeling voorspellen na de intensieve fase en na 6 maanden onderhoudsbehandeling. Om dit te kunnen nagaan moeten we echter eerst weten welke karakteristieken van lymfoedeem van de onderste ledematen we moeten evalueren om de effectiviteit van het multidisciplinair behandelprogramma te onderzoeken. Bovendien moet er nagegaan worden welke meetinstrumenten in staat zijn om klinisch relevante verschillen in deze karakteristieken te detecteren. De evidentie over de klinimetrische eigenschappen van de huidige meetinstrumenten bij onderste ledematen is echter heel beperkt. Een tweede doel van dit doctoraat zou daarom zijn om de betrouwbaarheid, validiteit en responsiviteit van verschillende meetinstrumenten (perometrie, bio-impedantie spectroscopie, bioimpedantie-analyse, lymphofluoroscopie, MoistureMeter D, SkinFibroMeter, omtreksmetingen en vragenlijsten ) te onderzoeken bij patiënten met lymfoedeem aan de onderste ledematen. Een derde doel van dit doctoraat is om de kosten van DLT te bepalen, aangezien dit volgens verschillende richtlijnen de eerste keuze van behandeling is bij lymfoedeem. BRONNEN 1. ISL. The Diagnosis and Treatment of Peripheral Lymphedema: 2020 Consensus Document of the International Society of Lymphology. Lymphology 2020; 53(1):3-19. 2. Damstra, Robert J, et al. The Dutch Lymphedema Guidelines Based on the International Classification of Functioning, Disability, and Health and the Chronic Care Model. Journal of Vascular Surgery. Venous and Lymphatic Disorders (New York, NY), vol. 5, no. 5, 2017, pp. 756–765. 3. Lymphoedema Framework. Best practice for the management of lymphedema. International Consensus. London: MEP Ltd,2006. 4. Morrell, Rosalyn M, et al. Breast Cancer-Related Lymphedema. Mayo Clinic Proceedings, vol. 80, no. 11, 2005, pp. 1480–1484. 5. Földi M, Kubik S, eds. Lehrbuch der Lymphologie für Mediziner, Masseure und Physiotherapeuten, 5th ed. Munich-Jena: Urban & Fisher, 2002. 6. Wagner, Edward H, et al. Improving Chronic Illness Care: Translating Evidence Into Action. Health Affairs, vol. 20, no. 6, 2001, pp. 64–78. 7. Ostby, Pamela L, et al. Patient Perceptions of Barriers to Self-Management of Breast Cancer–Related Lymphedema. Western Journal of Nursing Research, vol. 40, no. 12, 2018, pp. 1800–1817. 8. Carter, Jeanne, et al. GOG 244 - The Lymphedema and Gynecologic Cancer (LeG) Study: The Impact of Lower-Extremity Lymphedema on Quality of Life, Psychological Adjustment, Physical Disability, and Function. Gynecologic Oncology, vol. 160, no. 1, 2021, pp. 244–251. 9. Bojinovic-Rodic, Dragana, et al. Upper Extremity Function and Quality of Life in Patients with Breast Cancer Related Lymphedema. Vojnosanitetski Pregled, vol. 73, no. 9, 2016, pp. 825–830. 10. Fu, Mei R, et al. Psychosocial Impact of Lymphedema: a Systematic Review of Literature from 2004 to 2011. Psycho-Oncology (Chichester, England), vol. 22, no. 7, 2013, pp. 1466–1484. 11. Jammallo, Lauren S, et al. Impact of Body Mass Index and Weight Fluctuation on Lymphedema Risk in Patients Treated for Breast Cancer. Breast Cancer Research and Treatment, vol. 142, no. 1, 2013, pp. 59–67. 12. Papadopoulou, Maria-Christina, et al. Multidisciplinary Lymphedema Treatment Program. International Journal of Lower Extremity Wounds, vol. 11, no. 1, 2012, pp. 20–27. 13. Vignes, Stéphane, et al. Predictive Factors of Response to Intensive Decongestive Physiotherapy in Upper Limb Lymphedema After Breast Cancer Treatment: a Cohort Study. Breast Cancer Research and Treatment, vol. 98, no. 1, 2006, pp. 1–6. 14. Liao, Su-Fen, et al. The Efficacy of Complex Decongestive Physiotherapy (CDP) and Predictive Factors of Lymphedema Severity and Response to CDP in Breast Cancer-Related Lymphedema (BCRL). Breast (Edinburgh), vol. 22, no. 5, 2013, pp. 703–706. 15. Forner-Cordero, Isabel, et al. Predictive Factors of Response to Decongestive Therapy in Patients with Breast-Cancer-Related Lymphedema. Annals of Surgical Oncology, vol. 17, no. 3, 2010, pp. 744–751. 16. Keskin, Dilek, et al. The Results of the Intensive Phase of Complete Decongestive Therapy and the Determination of Predictive Factors for Response to Treatment in Patients with Breast Cancer Related‐Lymphedema. Cancer Reports, vol. 3, no. 2, 2020, pp. e1225-n/a. 17. Duyur Cakıt, Burcu, et al. Complex Decongestive Therapy in Breast Cancer-Related Lymphedema: Does Obesity Affect the Outcome Negatively? Lymphatic Research and Biology, vol. 17, no. 1, 2019, pp. 45–50. 18. Carmeli, Eli, and Bartoletti, Roberto. Retrospective Trial of Complete Decongestive Physical Therapy for Lower Extremity Secondary Lymphedema in Melanoma Patients. Supportive Care in Cancer, vol. 19, no. 1, 2011, pp. 141–147. 19. Liao, Su-Fen, et al. The Efficacy of Complex Decongestive Physiotherapy (CDP) and Predictive Factors of Response to CDP in Lower Limb Lymphedema (LLL) after Pelvic Cancer Treatment. Gynecologic Oncology, vol. 125, no. 3, 2012, pp. 712–715. 20. Vignes, Stéphane, et al. Clinical and Scintigraphic Predictors of Primary Lower Limb Lymphedema-Volume Reduction During Complete Decongestive Physical Therapy. Physical Therapy, vol. 100, no. 5, 2020, pp. 766–772.

Datum:10 sep 2021 →  Heden
Trefwoorden:Lymphoedema, Lymphedema
Disciplines:Fysiotherapie
Project type:PhD project